Wat is phishing en hoe herken je het?

Phishing is een veelvoorkomende vorm van cybercriminaliteit. Criminelen proberen via valse e-mails, sms-berichten, telefoontjes of websites persoonlijke gegevens te bemachtigen. Denk aan wachtwoorden, bankgegevens of inlogcodes waarmee ze toegang kunnen krijgen tot accounts en systemen. Zowel particulieren als bedrijven kunnen hiervan slachtoffer worden.

Maar hoe herken je phishing, welke vormen komen veel voor en wat kun je doen om jezelf of je organisatie te beschermen?

Wat is phishing?

Bij phishing doen cybercriminelen zich voor als een betrouwbare persoon of organisatie. Ze gebruiken bijvoorbeeld de naam van een bank, een bekende webwinkel, de Belastingdienst of een pakketbezorger om vertrouwen te wekken. Vervolgens proberen ze je te verleiden om op een link te klikken, een bijlage te openen of vertrouwelijke gegevens te delen.

Vaak proberen ze je onder druk te zetten. Je rekening zou geblokkeerd worden, er staat nog een betaling open of je moet onmiddellijk je gegevens controleren. Door een gevoel van urgentie te creëren, hopen ze dat je minder kritisch nadenkt.

Klik je op een link naar een nagemaakte website en vul je daar je gegevens in? Dan kunnen die rechtstreeks bij de criminelen terechtkomen. De gevolgen lopen uiteen van misbruik van persoonlijke gegevens tot financiële schade of toegang tot zakelijke systemen.

Hoe herken je phishing?

Phishing berichten worden steeds overtuigender. Toch zijn er signalen waaraan je een verdacht bericht kunt herkennen.

• Een onverwacht verzoek: je ontvangt bijvoorbeeld een betaalverzoek, een melding over een geblokkeerd account of een verzoek om je gegevens te bevestigen.
• Tijdsdruk of dreigementen: je moet direct handelen om een boete, blokkade of ander probleem te voorkomen.
• Een afwijkend e-mailadres of telefoonnummer: de afzender lijkt betrouwbaar, maar het adres of nummer wijkt af van de officiële contactgegevens.
• Verdachte links: de link verwijst naar een vreemde of afwijkende website. Controleer het webadres voordat je erop klikt.
• Ongebruikelijke taal of opmaak: spel- en taalfouten kunnen een aanwijzing zijn, maar een professioneel geschreven bericht kan ook phishing zijn.
• Een verzoek om vertrouwelijke gegevens: je wordt gevraagd om wachtwoorden, pincodes of verificatiecodes te delen.

Let op: niet ieder verdacht bericht bevat al deze kenmerken. Vertrouw daarom niet alleen op de vormgeving of de afzendernaam. Ook een bericht dat afkomstig lijkt van een bekende collega of leverancier kan onbetrouwbaar zijn.

Welke vormen van phishing komen veel voor?

Phishing gebeurt op verschillende manieren. Dit zijn vier veelvoorkomende vormen:

1. E-mailphishing
Je ontvangt een e-mail die afkomstig lijkt van een bank, leverancier of andere bekende organisatie. De boodschap bevat bijvoorbeeld een betaalverzoek of een link om je account te controleren.

2. Smishing
Dit is phishing via sms of andere berichten op je telefoon. Denk aan een bericht over een pakket dat niet bezorgd kan worden of een openstaande betaling die je direct moet voldoen.

3. Vishing
Bij telefonische phishing belt een oplichter je en doet zich bijvoorbeeld voor als een bankmedewerker of helpdeskmedewerker. De beller probeert je te overtuigen om gegevens te delen of handelingen op je computer uit te voeren.

4. QR-phishing (quishing)
Hierbij word je via een QR-code naar een valse website geleid. De code kan bijvoorbeeld op een brief, sticker of betaalverzoek staan. Omdat het webadres niet altijd direct zichtbaar is, is het belangrijk om ook bij QR-codes alert te blijven.

Hoe voorkom je phishing?

Helemaal voorkomen dat criminelen phishing berichten versturen, is lastig. Je kunt wel maatregelen nemen om de kans op misbruik te verkleinen.

• Klik niet zomaar op links of bijlagen. Verwacht je het bericht niet? Controleer dan eerst of het betrouwbaar is.
• Controleer de afzender. Kijk verder dan alleen de weergegeven naam en controleer het volledige e-mailadres of webadres.
• Deel nooit vertrouwelijke gegevens. Geef geen wachtwoorden, pincodes of verificatiecodes door via een onverwachte link of telefonisch verzoek.
• Neem zelf contact op bij twijfel. Gebruik daarvoor de officiële contactgegevens van de organisatie, bijvoorbeeld via de eigen website.
• Gebruik multifactorauthenticatie (MFA). Hiermee is naast een wachtwoord een extra verificatiestap nodig om toegang te krijgen. Dit verkleint de kans op misbruik wanneer een wachtwoord wordt buitgemaakt.
• Houd systemen en software up-to-date. Updates helpen beveiligingsproblemen te verhelpen en dragen bij aan een betere digitale weerbaarheid.
• Weet wat je moet doen bij een verdacht bericht. Meld phishing binnen je organisatie bij de verantwoordelijke collega of IT-afdeling. Heb je toch geklikt of gegevens ingevuld? Neem dan direct actie, zoals het wijzigen van je wachtwoord en het informeren van je IT-beheerder of bank, afhankelijk van de situatie.

Phishing en de digitale veiligheid van je bedrijf

Voor bedrijven kan phishing verder gaan dan het verlies van inloggegevens. Een succesvolle aanval kan toegang geven tot bedrijfsinformatie, e-mailaccounts of andere systemen. In sommige gevallen vormt phishing zelfs de eerste stap naar een grotere cyberaanval.

Daarom is digitale veiligheid meer dan alleen goede software en sterke wachtwoorden. Ook bewustwording onder medewerkers, duidelijke afspraken en een goed beveiligde IT-omgeving zijn belangrijk.

Bij MD Service kijken we naar techniek die aansluit op de situatie van jouw organisatie. Want naast de fysieke beveiliging van een pand verdient ook de digitale omgeving aandacht. Door medewerkers alert te maken en passende beveiligingsmaatregelen te treffen, verklein je de kans dat een phishing poging uitgroeit tot een serieus beveiligingsprobleem.